Relatiecoach of relatietherapeut: wat is het verschil?

Wie hulp zoekt bij zijn relatie komt al snel beide titels tegen. De een noemt zich relatiecoach, de ander relatietherapeut, en op het eerste gezicht bieden ze iets vergelijkbaars aan. De vraag welke van de twee past is dan ook begrijpelijk, zeker omdat het gaat om iets kwetsbaars en om een investering in tijd, geld en vertrouwen.

Het eerlijke antwoord is dat de grens tussen beide minder scherp is dan veel mensen verwachten. Dat klinkt onbevredigend, maar zodra helder is waar het onderscheid niet in zit, wordt ook zichtbaar waar je wel op kunt letten.

In Nederland zijn beide titels niet beschermd

Noch relatietherapeut noch relatiecoach is in Nederland een wettelijk beschermde titel. Iedereen mag zich zo noemen, ongeacht opleiding, ervaring of achtergrond.

Wettelijke titelbescherming loopt in Nederland via de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, kortweg de Wet BIG. Aanduidingen als psychotherapeut en gezondheidszorgpsycholoog vallen daar wel onder: wie zich zo noemt zonder inschrijving in het BIG-register, is in overtreding.

Dit zegt op zichzelf niets over de kwaliteit van een individuele begeleider. Er zijn relatiecoaches met een gedegen opleiding en jarenlange ervaring, en er zijn mensen die zich therapeut noemen na een korte cursus. Wat het wel zegt, is dat de titel als zodanig weinig informatie geeft. Wie een keuze wil maken, kijkt dus verder dan de titel die iemand voor zijn werk gebruikt.

Waar het onderscheid in de praktijk vaak op neerkomt

Hoewel de titels niets vastleggen, is er in de praktijk wel een tendens zichtbaar.

Coaching richt zich doorgaans op het heden en op wat er hierna komt. Het vertrekpunt is meestal een concrete vraag: beter leren overleggen, afspraken maken over de taakverdeling, opnieuw tijd voor elkaar maken. Er wordt gewerkt met doelen, oefeningen en vaardigheden, en zulke trajecten zijn vaak kort en overzichtelijk van opzet.

Therapie kijkt daar doorgaans omheen. Naast de vraag van vandaag komt aan bod hoe een patroon is ontstaan, welke gevoeligheden eronder liggen en wat er uit de geschiedenis van allebei in meespeelt. Dat betekent niet dat therapie vooral over vroeger gaat. Het betekent dat er ruimte is voor emotionele processen die zich niet met een oefening laten oplossen. Meer over hoe zulke patronen ontstaan lezen jullie in Steeds dezelfde ruzie in je relatie?

Belangrijk daarbij: dit is een tendens en geen scheidslijn. Er zijn coaches die diepgaand met patronen werken en therapeuten die vooral praktisch te werk gaan. De aanduiding voorspelt de werkwijze niet, en het is dus ook niet zo dat de ene vorm meer waard is dan de andere. Ze passen bij verschillende vragen.

Waar je wel iets aan hebt

Nuttiger dan de titel zijn een paar vragen die je aan iedere begeleider kunt stellen, of die zich nu coach of therapeut noemt. Een zorgvuldige begeleider vindt zulke vragen niet vervelend, maar juist terecht.

• Welke opleiding is gevolgd? Interessanter dan de duur is waar de opleiding op gericht was. Werken met twee mensen tegelijk vraagt iets anders dan begeleiding van één persoon, en een opleiding die specifiek over relaties gaat, bereidt daar gerichter op voor dan een algemene.
• Met welke methode wordt gewerkt? Relatiebegeleiding is geen vaste werkwijze maar een verzamelnaam. Een begeleider die kan benoemen volgens welke methode hij of zij werkt, heeft daar bewust over nagedacht.
• Is die methode onderzocht? Van sommige vormen van relatietherapie is in wetenschappelijk onderzoek nagegaan of ze werken en hoe lang het effect aanhoudt. Van andere benaderingen is dat niet bekend. Dat maakt ze niet automatisch ongeschikt, maar het is wel iets om te weten.
• In welk register staat de begeleider? Omdat de wet hier weinig regelt, hebben beroepsverenigingen eigen registers opgezet, met eisen aan opleiding, bijscholing en klachtafhandeling. De vraag welk register dat is, en wat het van leden verlangt, levert meestal een helder antwoord op.
• Hoe is de intervisie of supervisie geregeld? Wie met koppels werkt, heeft af en toe een blik van buiten nodig op het eigen werk. Geregelde intervisie is een teken dat iemand het vak serieus neemt.

Wanneer coaching passend kan zijn

Coaching kan een goede keuze zijn wanneer de relatie in de kern stabiel is en de vraag afgebakend. Denk aan een stel dat merkt dat overleggen over de dagelijkse gang van zaken stroef verloopt, of dat na de geboorte van een kind opnieuw wil ontdekken hoe het samen tijd voor elkaar maakt. Ook als onderhoud, zonder dat er iets ernstigs speelt, kan een korte reeks gesprekken veel opleveren.

In zulke gevallen is uitgebreid onderzoek naar patronen en geschiedenis niet altijd nodig. Een praktische aanpak met heldere afspraken werkt dan vaak sneller en prettiger.

Wanneer therapie meer voor de hand ligt

Therapie ligt meer voor de hand zodra oefeningen en goede voornemens niet meer aanslaan. Bijvoorbeeld wanneer hetzelfde gesprek zich blijft herhalen hoe goed jullie ook je best doen, wanneer er ontrouw of een andere vertrouwensbreuk speelt, wanneer een van jullie regelmatig aan uit elkaar gaan denkt, of wanneer klachten als somberheid, spanning of slaapproblemen meespelen.

Wat dan meestal nodig is, is niet nog een techniek, maar zicht op de wisselwerking die het patroon in stand houdt. Twijfelen jullie of dit voor jullie geldt? In Wanneer is relatietherapie zinvol? staan zeven concrete signalen. En wie zich afvraagt hoeveel gesprekken daar ongeveer bij horen, vindt daarover een realistisch beeld in Hoe lang duurt relatietherapie?

Wanneer allebei niet volstaan

Er zijn situaties waarin noch coaching noch relatietherapie de aangewezen hulp is. Bij structureel geweld, bij ernstige verslavingsproblematiek en bij acute psychische problematiek is gespecialiseerde, veelal BIG-geregistreerde zorg nodig. Een zorgvuldige begeleider zal dat benoemen in plaats van er omheen te werken, en met jullie meedenken over waar jullie dan wel terechtkunnen.

Hoe ik werk

Ik werk volgens IBCT, voluit Integrative Behavioral Couple Therapy, een van de best onderzochte vormen van relatietherapie. Wat die methode inhoudt staat beschreven op de pagina over IBCT relatietherapie, en hoe een traject bij jullie thuis verloopt lezen jullie op de pagina over relatietherapie in Tilburg.

Mijn opleiding volgde ik bij dr. Pieternel Dijkstra en drs. Aerjen Tamminga via Relatie Guide; die opleiding is geaccrediteerd door de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie. De praktijk is opgenomen in het register De competente relatietherapeut.

Twijfelen jullie welke vorm van begeleiding past? Neem die vraag gerust mee wanneer jullie contact opnemen via het contactformulier.